Biżuteria demonizacyjna w piercingu. Tfu, dekoracyjna.

Ultra-dekoracyjna biżuteria inicjacyjna to mokry sen Gen Z i prawdziwe nemesis branży. Ludzie żądni są wielkich kryształów, a piercerzy...? Lecą sobie w kulki.

W CZYM JEST PROBLEM?

Na szczęście (?), idziemy z duchem czasu i piercing z undergroundowego symbolu buntu niepostrzeżenie przemienił się... w regularny odłam jubilerstwa premium. Czy to dobrze, czy źle? Na razie ciężko wyrokować, ale wiadomo na pewno, że nowe pomysły to też nowe wyzwania.

Dekoracyjna biżuteria inicjacyjna to względnie świeży wynalazek, stąd nie dziwi wysoka temperatura pewnych branżowych dyskusji na temat słuszności jego stosowania. Jedni twierdzą, że to znak dzisiejszych czasów, inni zajadle bronią tego, co robią przez całą karierę. Czyli bez niespodzianek: nawet w tej kwestii branża nie jest zgodna. Skąd jednak taki rozjazd w poglądach?

Na chwilę obecną wyróżnić można trzy główne obozy:

1) Stara szkoła: kulki. TYLKO kulki.

Czyli, im bardziej obła nakładka, tym mniej zahacza o włosy, ubrania i ręczniki. Łatwiej utrzymać higienę i mniejsze ryzyko mechanicznego podrażnienia. Argument jest prosty: świeże przekłucie potrzebuje spokoju, a nie kryształu wielkości planety.

2) Podejście popularne: dekoracyjne topy są OK, jeśli nie są przegięte.

Taka filozofia ma już niemałe grono wyznawców. Chodzi o to, że dopuszczają oni ozdobną biżuterię do świeżych przekłuć, o ile w ogóle mieści się w uchu i jakoś pasuje, czyli np. mały cluster albo kilka kryształków.

3) Podejście amerykańskie: estetyka FIRST.

Podejście zgodne z filozofią: człowiek ma wyjść z gotową kompozycją. Dlatego często zakłada się markową, drogą i często wręcz złotą biżuterię już na początek. Argument? Nikt nie chce „na przeczekanie” nudnego cyrkonia, żeby za 3 miesiące go wymienić.

ALE CO WŁAŚCIWIE OZNACZA „DEKORACYJNY”?

Zatem? Jaka jest Twoja własna definicja dekora? Przyznaj się sam_ przed sobą, co pierwsze przyszło Ci na myśl.

Bo zobacz. Hasłem „dekoracyjny” wrzucamy wszystko do jednej miski: bezel 3mm, bezel 5mm, prong, flower cluster, marquise, gałązkę, pół księżyca, węża, monstrualną kompozycję z 15 kamieni i 3 łańcuszków. To tak, jak by napisać, że „samochody są niebezpieczne” i jednocześnie nie rozróżniać Tico od TIRa.

„Dekoracyjny” nie jest parametrem biomechanicznym!

A gdzie:

• masa?

• wysokość?

• środek ciężkości?

• geometria?

• liczba punktów zaczepienia?

• łatwość oczyszczania etc?

W rzeczywistości wygląda to tak, że nie liczy się, czy top jest ozdobny, liczy się jego geometria. Porządna, dekoracyjna nakładka ma m.in. zaokrąglone krawędzie zamiast ostrych „łapek”, nie posiada wystających elementów i nie jest przesadnie ciężka.

Większość problemów nie wynika więc z samego tylko faktu, że top ma 3 kryształki albo 5, ale z tego, że np.: był za ciężki, źle wyważony, za duży, miał ostre zakończenia, zahaczał o sufit albo wszystko jednocześnie. To tak, jak z samochodem. Problemem nie jest to, że jest czerwony. Problemem jest to, że ma kwadratowe koła.

CO NA TO ASSOCIATION OF PROFESSIONAL PIERCERS?

Amerykańskie stowarzyszenie APP nie publikuje wytycznych zakazujących dekoracyjnych topów w świeżych przekłuciach. Ich zalecenia skupiają się przede wszystkim na jakości materiału, odpowiednim rozmiarze biżuterii, prawidłowym dopasowaniu i minimalizowaniu urazów mechanicznych. Nigdzie jednak nie ma kategorycznego stwierdzenia: „Tylko kulka się liczy”. APP uważa, że styl biżuterii powinien być odpowiedni dla budowy i miejsca przekłucia. A to przecież nie oznacza, że trzeba puścić w diabły całą biżuterię, która jest jakkolwiek inna, niż sferyczna.

Jednocześnie APP podkreśla, że zbyt długa biżuteria zwiększa ryzyko zahaczeń, a zbyt krótka - ucisk i wrzynanie. Pojawiają się także, skąd inąd słuszne, głosy o wpływie rodzaju i jakości materiału czy możliwości nadmiernego urazu mechanicznego podczas gojenia. Stowarzyszenie ostrzega też przed kiepską jakością oprawy i klejonymi kamieniami, albowiem po wypadnięciu powstaje zagłębienie sprzyjające gromadzeniu zanieczyszczeń. Prawda! Ale znowu... problemem jest tutaj mechanika, a nie estetyka!

OCZEKIWANIA VS RZECZYWISTOŚĆ

Paradoksalnie, wg branżowych spostrzeżeń, nierzadko lepiej goją się przekłucia z małym bezelem, płaskim kamieniem albo niewielkim clusterem niż z dużą kulką. Dlaczego? Bo taka kulka bardziej wystaje, łatwiej zahacza i nietrudno w nią przypadkiem uderzyć. Problemem nie jest więc dekoracyjność biżuterii sama w sobie, tylko fizyka jej kontaktu z gojącą się tkanką.

Dużo bardziej klarowny podział mógłby więc obejmować topy niskoprofilowe, takie jak np. bezel, kaboszon, mały cluster, płaskie kształty, subtelne kwiaty oraz wysokoprofilowe, czyli duże gwiazdy, rozbudowane gałązki, wielkie markizy, elementy z ostrymi zakończeniami czy ciężkie, wiktoriańskie kompozycje. Takie rozróżnienie miałoby na pewno większy sens biomechaniczny, niż samo „ozdobny” vs. „kulka”.

HOT or NOT?

Osoby, które odradzają dekory przy świeżych przekłuciach, najczęściej wskazują na:

• Zahaczanie: Rozbudowane kształty mogą częściej łapać się włosów, ubrań czy ręczników.

• Większy moment siły: Jeśli top wystaje wysoko, nawet niewielkie uderzenie może mocniej przenieść się na kanał przekłucia.

• Większą masę: Bardzo ciężkie elementy mogą bardziej obciążać świeżą tkankę.

• Trudniejsze oczyszczanie: Wiele zakamarków może sprzyjać gromadzeniu się zaschniętej wydzieliny.

• Gorszą ocenę gojenia: Duży cluster może utrudniać obejrzenie okolicy wejścia kanału.

I oczywiście, są to jak najbardziej sensowne argumenty, ale... nie dotyczą przecież każdego dekoru. Tu właśnie pojawia się problem.

Ale widzisz chyba, jak ogromna jest różnica między płaskim bezelem 3mm, niskim flower clusterem a gigantyczną gałązką z siedmioma markizami wystającą 8mm nad skórą.? No właśnie. Tym samym wrzucanie tych wszystkich wynalazków do jednego worka pt. „dekor” niewiele mówi o rzeczywistym ryzyku instalowania ozdobnej biżuterii.

Co ciekawe, w licznych studiach przez lata zakładało się zwyczajne kulki, bo... były po prostu tanie, dostępne u każdego producenta i łatwiej było utrzymać jeden standard. A z czasem ten standard, jak to już u nas bywa, zaczął być traktowany jako reguła biologiczna, mimo, że niekoniecznie wynikało to z badań naukowych.

Na chwilę obecną nie stwierdzono istnienia jakichkolwiek badań albo wytycznych mówiących o tym, że dekoracyjne topy nie są wskazane w świeżych przekłuciach wyłącznie dlatego, że są dekoracyjne.

SKĄD WIĘC RÓWNANIE GROZY: dekor = red flag?

W całych internetach przewija się jednak pewne spostrzeżenie: duży dekor nie jest automatycznie za ciężki ani szkodliwy - ale! Wszystko zależy od jakości i projektu biżuterii.

Jednocześnie większość osób przyznaje, że kursantom na szkoleniach z piercingu łatwiej powiedzieć „nie zakładaj ozdobnych” niż tłumaczyć, które dekory są bezpieczne, które zbyt wysokie, a które mają zły środek ciężkości i będą zahaczały. I tutaj zaczyna to wszystko wyglądać bardziej jak uproszczenie szkoleniowe niż reguła oparta na dowodach.

Oczywiście, w całej tej historii musić istnieć jakieś soczyste „ale!”. W tym konkretnym przypadku chodzi o badania naukowe. A w zasadzie ich... brak. Są gromady artykułów o materiałach, infekcjach, gojeniu ran i innych problemach, ale badań porównujących kulkę, bezel, cluster czy markizy zwyczajnie nie ma. Czyli? Branża klasycznie od lat dyskutuje o czymś, czego właściwie nikt tak porządnie nie zbadał.

Osobiście nie znalazłam jakichkolwiek dowodów na to, że sam fakt dekoracyjności pogarsza gojenie. Wszystkie oficjalne wytyczne koncentrują się na geometrii, dopasowaniu, jakości wykonania i ograniczaniu urazów mechanicznych. A to przecież nie to samo...

JAK DUŻY MUSI BYĆ TOP, ŻEBY BYŁ ZA DUŻY?

No i tu jest pies pogrzebany. Nie ma takich wartości. Serio. Nie istnieje żadna publikacja, która mówi: „nakładka o masie 0,8 g jest bezpieczna, a taka 0,9 g już nie". Nawet Association of Professional Piercers jest dosyć powściągliwe w tym temacie i nie podaje żadnego limitu masy kolczyka. Wspomina jedynie, że biżuteria ma być porządnie dopasowana, odpowiednia dla anatomii i nie może powodować nadmiernych urazów mechanicznych. Co to oznacza? Że branża nie ma liczbowej granicy.

Można jednak spróbować to jakoś oszacować.

Standardowe, tytanowe nakładki ważą orientacyjnie:

- kulka 3mm: ok. 0,05-0,1g

- bezel 3mm: ok. 0,08-0,15 g

- flower cluster 4mm: ok. 0,15-0,3 g

- większy cluster 6-8mm: ok. 0,3-0,7 g

- naprawdę duże ozdoby z wieloma kamieniami: czasem 1-2 g

Co ciekawe, kolczyki modowe, które zaczynają realnie rozciągać płatek ucha, ważą zwykle 5-8 g na ucho. Powyżej 8-12 g rośnie ryzyko trwałego rozciągania przy długotrwałym noszeniu.

Teraz wyobraź sobie dwa topy:

1) masa 0,8 g, płaski, środek ciężkości blisko skóry,

2) masa 0,3 g, wystaje 10 mm, działa jak dźwignia.

Który będzie bardziej drażnił?

No najprawdopodobniej 2., bo tkanki „czują” nie sam ciężar, tylko moment siły. To jest czysta mechanika. Moment = siła x odległość. Dlatego 0,3 g wysunięte daleko od skóry może bardziej pracować niż cięższy, ale płaski bezel.

Ogólnie wygląda więc na to, że branża od lat myli dekoracyjność z wysokim profilem. To nie jest to samo. Pomyśl:

- płaski bezel 4 mm, wysokość ok. 1,5 mm

- cluster 5 mm, wysokość ok. 2 mm

- kulka 4 mm.

No właśnie. Kulka może wystawać bardziej, niż niejeden dekor. I nagle robi się niezręcznie.

KTO MA RACJĘ?

Jeżeli zebrać argumenty z forów, grup piercerskich, szkoleń i zaleceń, to najczęściej, wobec biżuterii dekoracyjnej, pojawiają się następujące zarzuty:

„Będzie zahaczał!”

Może i będzie. Ale w czym tkwi problem? Często nie precyzuje się, JAKI dekor będzie zahaczał. Gałązka z 15 wystającymi markizami i płaski bezel traktowane są tutaj na równi. A równe zdecydowanie nie są.

„Jest za ciężki!”

Tak, ale praktycznie nigdy nie padają konkretne liczby. To raczej intuicja, niż argument oparty na rzetelnych pomiarach.

„Będzie się obracać!”

Ten argument ma sens, ale... tylko przy asymetrycznych topach lub kiepsko wyważonych konstrukcjach. Albo, sorry, niedostatecznych umiejętnościach piercerskich. Symetryczny, prawidłowo dopasowany i skonstruowany cluster wcale nie musi wykazywać tendencji do wędrowania po całym uchu.

„Trudniej utrzymać go w czystości!”

Dobra, to chyba najbardziej uzasadniony zarzut. Faktycznie, im więcej zakamarków, tym większa szansa, że coś żywego będzie próbowało założyć tam kolonię. Ale znowu - niemal wszystko zależy od projektu kolca. Dlaczego niemal? Bo jeszcze większe znaczenie ma odpowiednia komunikacja z Klient_ i wyjaśnienie, dlaczego higiena świeżego przekłucia jest tak istotna. Poza tym ustalmy, gładziutki bezel i eklektyczna ażurowa konstrukcja z mnóstwem szczelin i zaczepów to nie to samo.

„Uciska tkanki!”

Ale to chyba dotyczy bardziej topów zbyt szerokich albo źle dobranych do anatomii? Bo nie wydaje mi się, żeby PRAWIDŁOWO osadzona biżuteria uciskała ucho tylko dlatego, że jest większa od klasycznej kulki? Akurat tutaj to nie jest kwestia samego faktu dekoracyjności. Ponadto, im większa powierzchnia topa, tym mniejszy nacisk punktowy.

„Nie widać stanu przekłucia!”

No może trochę. Przy bardzo rozbudowanych topach rzeczywiście trudniej ocenić wejście kanału bez odkręcania nakładki. Ale z drugiej strony - instalacja nawet solidnego i obszernego dekora u osoby, która ma już kilka przekłuć i wie, co z tym robić zwykle kończy się mniejsza katastrofą, niż ten sam top u totalnego nowicjusza z pierwszymi w życiu lobe’ami.

„Klient_ będzie się nim bawił!”

A to już bardziej psychologia, niż czysta biomechanika. Oczywiście, błyszczący, efektowny kolczyk może prowokować do dotykania. Ale nie ma dowodów, że sam dekor triggeruje takie zachowanie. Równie dobrze Klient_ może szarpać się ze standardami. Pewnych rzeczy po prostu nie przewidzisz. A do pewnych ludzie mają zwyczajnie talent.

„To red flag, tak się nie robi!”

Niestety, ten argument pojawia się częściej, niż bym chciała. I niestety, opiera się na normie środowiskowej i Internecie, a nie konkretnych danych.

Jaki obraz wyłania się z tego wszystkiego? Ano taki, że prawie wszystkie sensowne zarzuty dotyczą cech konstrukcyjnych, a nie tego, że top jest ozdobny.

W biologii i medycynie zwykle staramy się mówić o mierzalnych właściwościach. Tymczasem spór w piercingu dotyczy określenia „dekoracyjny”, które de facto nie opisuje żadnej konkretnej cechy fizycznej.

Co ciekawe, niezły udział w całej tej dramie mogą mieć... socjale. Nierzadko stworzone do kolekcjonowania lajków niewielkim sumptem. FB, TT i IG uwielbiają proste komunikaty i wygląda na to, że łatwiej rzucić nieskomplikowane myślowo, klikające się i dramatyczne „dekor = red flag” niż nagrać 15 minut naukowych nudów o środku ciężkości, profilu i biomechanice.

Podobnie jest zresztą podczas szkoleń. Wiadomo przecież, że w trakcie kilkugodzinnego kursu łatwiej przekazać prostą, ogólną regułę, niż przez 3 godziny opowiadać i od podstaw uczyć oceny geometrii każdej konkretnej ozdoby.

Na szczęście to zjawisko nie jest wyjątkowe i nie pojawia się tylko w naszej branży. W wielu dziedzinach powstają uproszczone zasady, które dobrze działają jako „bezpieczny standard”, ale z czasem zaczynają funkcjonować jako niepodważane dogmaty. Co nie oznacza, że nie można tego namacalnie zweryfikować.

Bo tak naprawdę, którą „szkodliwą” właściwość biżuterii próbujemy ograniczyć? Masę? Wysokość? Punkty zaczepienia? A może tylko używamy określenia „dekoracyjny” jako skrótu myślowego?

OBIEKTYWNA KLASYFIKACJA TOPÓW?

Obecnie nie istnieje. Ale może warto porzucić ten prymitywny podział na kulkę, dekor i kwiatek na rzecz czegoś bardziej zgodnego ze współczesnym stanem wiedzy biomechanicznej? Chcesz być ekspert? To uwzględnij masę, wysokość nad skórą, liczbę ostrych zakończeń, powierzchnię kontaktu, liczbę potencjalnych punktów zaczepienia, asymetrię środka ciężkości czy łatwość oczyszczania. I wiesz co? Nagle przestajesz mówić: „ten dekor jest zły”. Zaczynasz zupełnie inną, profesjonalną narrację: „ten top ma profil 6mm, 5 ostrych końców i 7 punktów zaczepienia”. A to już inna liga.

PRAWDZIWY PROBLEM

Przyznać trzeba, że nic nie jest idealne. Także dekoracyjna biżuteria do przekłuć ma swoje minusy. Oczywiście, elementy topa mogą się wyginać, odpadać i pękać, a każde połączenie to potencjalny punkt awarii: lut, zgrzew, zawias, gwint itd. Ponadto, im bardziej ozdobna konstrukcja, tym trudniej utrzymać higienę i zwiększa się ryzyko podrażnień mechanicznych, ale ostatecznie... i tak wracamy do punktu wyjścia, czyli odpowiedniego projektu kolca i jego spasowania z anatomią.

Dobrze wykonana biżuteria dekoracyjna od renomowanego producenta może służyć przez wiele lat bez żadnych problemów. Z kolei tanie kolczyki niewiadomego pochodzenia będą sprawiać kłopot niezależnie od tego, czy są dekoracyjne, czy całkowicie proste. A nawet najlepsza konstrukcja specjalistów od nanodesignu i projektantów NASA nie pomoże, jeśli wsadzisz komuś w ucho nieoszlifowaną miedź i wystający kryształ.

Nasuwa się więc oczywisty wniosek: sama dekoracyjność nie decyduje o jakości biżuterii. O bezpieczeństwie i trwałości znacznie bardziej świadczą takie parametry jak: jakość materiału bazowego, precyzja wykonania, sposób wykończenia powierzchni, konstrukcja biżuterii i przejrzystość informacji od producenta. I takie podejście jest zdecydowanie bardziej merytoryczne, niż radosne dzielenie kolczyków na „dobre” i „złe” wyłącznie na podstawie tego, czy mają ozdoby.

ARGUMENTY NA TAK. I NA NIE.

Lepszy efekt estetyczny. Od samego początku. I ciężko to podważyć. Wizualnie dekory będą zawsze bardziej do przodu, niż klasyczne kulki. A Klient_ wychodzi ze studio z biżuterią, którą rzeczywiście chce nosić. I nie musi po kilku tygodniach wracać tylko po to, żeby wymienić nudny labret na coś ładniejszego.

Mniej wymian, mniej manipulacji. Jeśli dekoracyjna końcówka jest odpowiednia do gojenia, pozwala to uniknąć niepotrzebnej wymiany biżuterii wyłącznie z powodów estetycznych. Każda wymiana to wciąż ingerencja w kanał przekłucia.

Większa satysfakcja. To aspekt czysto psychologiczny. Spora część piercerów zauważa, że osoby, które od początku noszą biżuterię odpowiadającą ich gustowi i oczekiwaniom estetycznym, często są bardziej zadowolone z efektu i mniej skłonne do przedwczesnego zmieniania kolczyka. Więcej. Niektórzy specjaliści zauważają inne, ciekawe zjawisko. Coraz częściej słychać opinie, że osoby, które zapłaciły więcej za biżuterię z dekoracjami, lepiej dbają o higienę przekłucia w porównaniu z tymi, które „biegają z nudnymi randomami”.

Co zatem może pójść nie tak? Bądźmy obiektywni. Nie istnieje doskonałe, uniwersalne rozwiązanie, które puści w niwecz wszystkie bolączki świata piercingu. Sztuka polega więc na świadomym dokonywaniu wyboru.

Większa powierzchnia kontaktu kolczyka z tkanką. Twarda logika. Im coś większe, tym bardziej styka się z powierzchnią, do której przylega. I co w związku z tym? Ano to, że przy średnio-fachowym doborze biżuterii może dojść do zwiększonego, punktowego nacisku na otaczające tkanki lub wystąpienia utrudnień w naturalnym drenażu wydzieliny. Jeśli jednak osadzono kolca prawidłowo, większa powierzchnia pozwala lepiej rozprowadzić punktowy nacisk.

Trudniejsza higiena. Koronki, szczeliny, liczne kamienie czy ażurowe wzory mogą radośnie gromadzić zaschniętą limfę i inne zanieczyszczenia. To nie oznacza, że takie kolczyki są z automatu niebezpieczne, ale na pewno wymagają staranniejszej pielęgnacji i pewnej wprawy oraz wyczucia ze strony Klient_. Ostatecznie wiele zależy też od konstrukcji. Nowoczesne kolce są praktycznie monolityczne i równie łatwe w czyszczeniu, jak klasyczny dysk. Z drugiej strony istnieją oczywiście modele z głębokimi albo licznymi wnękami, gdzie wydzielina faktycznie gromadzi się w miejscach, do których ciężko dotrzeć bez specjalistycznych zabawek. Ale nie na tym rzecz polega, żeby wrzucać wszystko do jednego wora.

Łatwiej zahaczyć. Doświadczenie życiowe każdego z nas wskazuje, że duże elementy zdecydowanie częściej zaczepiają się o włosy czy ciuchy. Problemem tutaj nie jest jednak sama dekoracja, ale jej rozmiar, profil i kształt. Płaski, niski cluster wciąż może zahaczać rzadziej, niż wysoka na 5 mm kulka.

Większa masa. Duże ozdoby mogą zwiększać obciążenie świeżego przekłucia, szczególnie w miejscach podatnych na ruch lub ucisk. Dlatego tak bardzo kluczowy jest tutaj sam piercer i jego umiejętności (albo jej, oczywiście!). Jeżeli od początku biżuteria będzie kiepsko osadzona, będzie robić problemy niezależnie od tego, czy ma jeden, czy trzydzieści kryształków.

Nie każda konstrukcja nadaje się do świeżych dziur. I tutaj dochodzimy do clue. „Dekoracyjna” nie jest synonimem „odpowiednia do wszystkich przekłuć”. Niektóre, nawet ładne modele, mają ostre krawędzie, wystające elementy albo ruchawe części, które zwyczajnie nie sprawdzą się w okresie gojenia. I zadaniem doświaczonego piercera/ki jest ocena, który model biżuterii sprawdzi się lepiej w określonych warunkach. Przecież nikt o zdrowych zmysłach nie założy do gojenia pępka zwisów jak brelok do kluczy. Nie założy... prawda?

CO W TYM WSZYSTKIM JEST TAK NAPRAWDĘ ISTOTNE?

Cała ta sytuacja przypomina trochę dyskusję o PVD. Często najpierw słyszy się gromkie i kategoryczne stwierdzenia, ale gdy zapytasz: „Na jakich badaniach to opierasz?”, zapada niezręczna cisza. Branża lubi powtarzać zasady, które brzmią rozsądnie, ale nie zawsze zostały zweryfikowane naukowo.

Gdyby trzeba było rzetelnie rozpisać czynniki wpływające na powodzenie gojenia, dekoracyjność topa znalazłaby się bardzo nisko. Wyprzedzają ją m.in. technika wykonania przekłucia, odpowiednia anatomia, właściwy rodzaj biżuterii, jakość wykończenia powierzchni, materiał, stabilność biżuterii, brak nadmiernego ucisku czy samo zachowanie i nawyki Klient_. Sporo? No właśnie. A więc: najpierw TO, a dopiero później fikołki wokół tego, czy końcówka ma jeden kamień czy pięć.

A CO MA PRZEKŁUCIE UCHA DO GUZIKA?

Nie masz co szukać odpowiedzi w badaniach na temat przekłuć. Nie znajdziesz. Ale! Takie problemy to żadna nowość, a piercerzy zachowują się czasem tak, jak by odkrywali Amerykę na nowo. Kłopot (a może i nie?), że inni już tam byli. I pewne spostrzeżenia poczynili.

Wiedział_ś, że już od dziesięcioleci istnieje cała dziedzina badań nad zachowaniem się... guzików? Takich o, klasycznych guzików odzieżowych? No to teraz już wiesz. A fachowo nazywa się to „snagging”, czyli próbą naukowego wyjaśnienia, kiedy wystający element zaczyna zahaczać o dzianinę. Nie muszę chyba dodawać, że w tej przestrzeni powstały już dosyć sensowne modele opisujące mechanikę działania nitki i guzika? Ok, zatem, wiedząc to, co wiemy z branży tekstylnej, można wysnuć całkiem ciekawe wnioski. Okazuje się bowiem, że szansa na zahaczenie wzrasta, gdy nie uwzględni się wysokości wystającego elementu, promienia zaokrąglenia, kąta kontaktu, współczynnika tarcia czy sprężystości materiału, który zahacza. To, co prawda, nie dotyczy samych kolczyków, ale fizyka kontaktu jest zasadniczo taka sama.

Co więcej, także w inżynierii bezpieczeństwa bardziej, niż masa, liczy się geometria. Przykład? Sznurki w odzieży dziecięcej. Normy zalecają wyraźne skracanie lub eliminowanie wystających części. Dalej. Urządzenia medyczne noszone na skórze. W nowych modelach MES (Finite Element Analysis) sprawdza się, jak kształt urządzenia zmienia rozkład naprężeń w tkankach. Tutaj więc nie tyle masa, co geometria kontaktu decyduje o tym, gdzie i jak koncentrują się naprężenia.

W piercingu często mówi się o „bezpiecznej biżuterii”, ale kryteria są zwykle jakościowe („ta wygląda na bardziej haczącą”), a nie ilościowe. Tymczasem narzędzia z biomechaniki, inżynierii materiałowej i badań nad tekstyliami pozwoliłyby zdefiniować mierzalne parametry, takie jak wysokość profilu, liczba punktów zaczepienia czy siła potrzebna do wywołania zahaczenia. To mogłoby być bardziej obiektywne, niż obecne oceny oparte głównie na własnym doświadczeniu.

CZY PRODUCENCI BIŻUTERII DO PIERCINGU W OGÓLE BIORĄ TO POD UWAGĘ?

Tak, ale raczej empirycznie, niż na podstawie opublikowanych modeli naukowych. Jeśli spojrzysz na to, co robią czołowi producenci biżuterii klasy implantacyjnej, możesz zauważyć pewne wspólne cechy konstrukcyjne:

• niski profil (low-profile): kamienie osadzone są jak najbliżej powierzchni skóry,

• zaokrąglone przejścia: unika się ostrych krawędzi i haczykowatych elementów,

• brak podcięć tam, gdzie to możliwe,

• zwarta konstrukcja: elementy są „zbite” w jedną bryłę, zamiast tworzyć wystające ramiona,

• ograniczenie ruchomych części w biżuterii przeznaczonej do świeżych przekłuć.

To nie wygląda na przypadek. Bardziej na efekt lat obserwacji pod tytułem: „to się sprawdza, a tamto wraca z reklamacjami”. Ale czy istnieje norma typu „końcówka nie może wystawać więcej, niż 1,3 mm”? Ja z czymś takim się jeszcze nie spotkałam. Nie znam też publikacji, która wskazywałaby jasno: „każde dodatkowe 0,5 mm wysokości kolczyka zwiększa ryzyko zahaczenia o 15%”. Oczywiście, to byłoby bardzo wartościowe doświadczenie, ale obecnie nie wydaje się standardem w literaturze.

A przecież takie obserwacje to żadna nowość! Projektanci zegarków zmniejszają wysokość koperty, żeby mniej haczyła o mankiet. Projektanci aparatów słuchowych wygładzają obudowy, żeby nie plątały się we włosy i odzież. Natomiast projektanci mobilnych urządzeń medycznych minimalizują ilość wystających elementów tak, żeby jak najbardziej ograniczyć szansę na przypadkowe oderwanie. Zatem, jak wyglądałby projekt nakładki idealnej, zoptymalizowanej pod kątem biomechaniki gojenia? To jest naprawdę ważne pytanie, na które można próbować znaleźć odpowiedź, łącząc istniejącą już wiedzę z inżynierii, materiałoznawstwa i praktyki piercingu, zamiast opierać się wyłącznie na branżowych przekonaniach.

Geometria ma naprawdę kolosalne znaczenie. Długie zwisy, łańcuszki czy bardzo wystające elementy intuicyjnie i mechanicznie stwarzają więcej okazji do zahaczenia. Niestety, jest to zgodne z fizyką oraz analogiami z innych dziedzin. Nie wiemy natomiast, czy mały, dekoracyjny cluster zwiększy ryzyko zahaczenia bardziej, niż płaski dysk. Czy ta różnica wynosi 2%, 20% czy 200%? A może istnieje jakaś magiczny pułap dopuszczalnej wysokości, po przekroczeniu której ryzyko wyrwania twarzy znacząco wzrasta? Dotychczas nie wypuszczono żadnych badań, które mogłyby to zmierzyć i opisać ilościowo.

Wniosek? Im bardziej zagłębiasz się w literaturę, tym częściej okazuje się, że wiele branżowych „oczywistości” nie ma bezpośredniego poparcia w badaniach, ale wynika z doświadczeń, ostrożności albo utrwalonej latami praktyki. Nie oznacza to, że są one błędne. Ale wygląda na to, że poziom pewności jest niższy, niż często sugeruje to sposób, w jaki się o nich mówi. Branża często używa określeń typu: zawsze, nigdy, nie wolno, to się nie uda itd. Tymczasem nauka twierdzi, że brakuje danych, nie sprawdzano tego bezpośrednio albo wszystko zależy od konstrukcji i warunków. To znacznie mniej spektakularne i efektowne marketingowo, ale jednak bardziej zgodne z rzetelnym podejściem naukowym. Warto zatem wyćwiczyć umiejętność oddzielania tego, co udowodnione, od tego, co jest rozsądnym przypuszczeniem. W przeciwnym razie szybko przepadniesz w otchłani plotek i fake newsów.

WSADŹ SE KAMIEŃ. BYLE GŁĘBOKO.

Sposób osadzenia dekoracji może być naprawdę kluczowy. To mocny kandydat na najważniejszy czynnik decydujący o powodzeniu instalacji dekora w świeżej dziurze. Czy są ostre przejścia? Czy są podcięcia? Czy włókno Twojego swetra ma się o co zaczepić? Czy powierzchnia dekoracji jest ciągła i opływowa? Jaki jest profil tego topa? I tak dalej, i tak dalej... Brzmi trochę, jak analogia do aerodynamiki, prawda? W lotnictwie nie liczy się przecież wyłącznie wysokość skrzydła, ale przede wszystkim jego profil. Dwie konstrukcje o tej samej wysokości będą zachowywać się zupełnie inaczej. Z biżuterią może być podobnie.

Weźmy dwa przykłady: bezel setting (kamień w gładkiej oprawie - praktycznie jedna, ciągła powierzchnia) i prong setting (kamień trzymany przez łapki - pojawiają się szczeliny i wystające elementy). Oba mają ten sam kamień i podobną wysokość, ale ich geometria jest w rzeczywistości zupełnie inna. Niestety, także w tym wypadku brakuje obiektywnych danych i rzetelnych badań. Istnieje natomiast kilka bardzo mocnych inżynieryjnie analogii.

Geometria rany ma ogromne znaczenie. I to nie jest hipoteza, a dobrze rozwinięty obszar biomechaniki. Weźmy dla przykładu igły medyczne, temat, z którym każdy ogarnięty piercer ma sporo wspólnego. Albo piercerka, dla ścisłości. Jeżeli siedzisz w tej branży dłużej, niż od wczoraj, zapewne zauważył_ś, jaką wagę przywiązuje się do średnicy igły, kąta jej ostrza i... kształtu końcówki? To słuszny kierunek, albowiem produkty medyczne są naprawdę grubo obłożone różnymi badaniami i koniecznością standaryzacji. Stąd na przykład wiadomo, że używane przez Ciebie igły mają bezpośredni wpływ na naprężenia skóry, energię potrzebną do przebicia tkanek czy sposób propagacji uszkodzenia. Więc nie tylko sam materiał. Geometria.

Przy tym wszystkim ciężko nie odnieść wrażenia, że prawie cała branża patrzy na materiał, a praktycznie nikt nie zwraca uwagi na mechanikę kontaktu. Przykłady. ASTM-F136 mówi, z czego wykonano biżuterię. Polerowanie mówi, jak wykończono powierzchnię. Ale praktycznie nie istnieją standardy określające normy bezpieczeństwa dla np. promienia przejścia między oprawą a podstawą, wysokości profilu, liczby podcięć, lokalnych koncentracji naprężeń czy wpływu powierzchni kontaktu ze skórą.

Paradoksalnie są to te same parametry, które inżynieria mechaniczna czy biomechanika uznałyby za całkowicie naturalne.

Co z tego wynika dla piercingu? Ano można spróbować zbudować zupełnie nowy i rzetelny model oceny biżuterii. Nie tylko samo: dekoracyjna vs standardowa. Rzetelny. A może nawet coś w rodzaju Piercing Geometry Index (PGI)?

• Profil: ile milimetrów wystaje ponad skórę?

• Ciągłość powierzchni: czy jest płynna? Opływowa? Bez ostrych przejść?

• Promień zaokrąglenia: im większy promień, tym łagodniejsze przejścia.

• Punkty zaczepienia: ile jest miejsc, w które może wejść włos, włókno ręcznika, paznokieć?

• Powierzchnia kontaktu: nie sama wielkość. Czy kontakt jest punktowy? Liniowy? A może powierzchniowy?

• Rozkład nacisku: czy dekoracja naciska równomiernie? A może tworzy lokalne punkty dużego nacisku?

Można analizować jeszcze setkę innych wpływów i czynników, od wysokości środka ciężkości, poprzez moment obrotowy i współczynnik haczenia, na geometrii osadzenia kamienia wcale nie kończąc.

Wychodzi więc na to, że od 30 lat jako branża zadajemy złe pytanie. Więc zamiast kłócić się o to, czy dekoracyjna biżuteria nadaje się do gojenia, powinniśmy zmienić perspektywę i w końcu ogarnąć, które cechy geometryczne końcówki naprawdę zmieniają biomechanikę świeżego przekłucia. Bo to już nie jest dyskusja o gustach ani tradycji, tylko pytanie badawcze, które można testować eksperymentalnie.

KAMIEŃ KAMIENIOWI NIERÓWNY. DOSŁOWNIE!

Dobra, zacznimy od pytania: co właściwie „widzi” skóra? Z całą pewnością nie wie, czy w tym kolcu siedzi opal, czy cyrkonia. Jej to bez różnicy. Doskonale „czuje” natomiast kształt biżuterii, jej gładkość, promienie zaokrągleń, szczeliny, wysokość i lokalne naciski. Dlatego sposób osadzenia kamienia jest często ważniejszy niż sam kamień. Albo inna dekoracja.

Jakie są zatem najpopularniejsze metody osadzania kamieni w biżuterii?

BEZEL (pełna oprawa)

Kamień jest w całości otoczony przez gładki, metalowy kołnierz. Zalety geometryczne? Ciągła powierzchnia, brak haczących łapek, duży promień przejścia, niewielka ilość szczelin, łatwo „ześlizguje się” po włóknach. Biomechanicznie wygląda prawie jak gładka kopułka.

Zalety: bardzo dobra ochrona kamienia, gładkie przejście, mało punktów zaczepienia, łatwy do oczyszczania. Z minusów? Większa ilość metalu. Oprawa otacza cały kamień, więc i powierzchnia metalu jest większa. Czy to ma znaczenie biologiczne? Prawdopodobnie niewielkie, ale zwiększa powierzchnię kontaktu.

PRONG setting (łapki)

Jest ich najczęściej kilka, 4-6. Maksymalna ekspozycja kamienia i bardzo dobra gra światła. I niestety, tutaj zaczyna się robić ciekawie. Powstają mikroprzerwy, narożniki, zagłębienia i wolne przestrzenie między łapkami. Oznacza to wyższy profil, więcej potencjalnych punktów zaczepienia i więcej lokalnych zmian geometrii.

FLUSH setting

Kamień praktycznie licuje się z metalem. To prawdopodobnie najbardziej „opływowe” rozwiązanie. Najniższy profil, praktycznie brak wystających elementów, bardzo ergonomiczne. Z biomechanicznego punktu widzenia? Bardzo elegancko. Z minusów: cieńsza warstwa metalu pod kamieniem. Ale to raczej problem konstrukcyjny. Żeby kamień licował z powierzchnią, producent ma mniej materiału do jego utrzymania. Dlatego też flush wymaga bardzo precyzyjnej obróbki.

CHANNEL setting

Kamienie osadzone są w specjalnym rowku. Powstaje długa, efektowna szczelina, w której niestety, najpewniej będzie gromadzić się brud.

PAVÉ

Dużo małych kamieni. Między nimi mikroszczeliny, wiele przejść, dużo lokalnych zmian powierzchni. Z jubilerskiego punktu widzenia - przepiękne! Z biomechanicznego? Możemy się domyślać.

BEAD setting

To system złożony z niewielkich, metalowych kulek utrzymujących kamień. Taka opcja mieszana: trochę prong, trochę bezel. Mniej szczelin i niższy profil jak przy prong czy pave, aczkolwiek wciąż wiele lokalnych wypukłości i przejść, większa złożoność powierzchni.

JUBILERSKI FACEPALM

Projektanci casualowej biżuterii bez wątpienia wiedzą, czym jest anatomia i jakie wyzwania niesie. Różnica polega na tym, że rzadko używają samego określenia „anatomia”, częściej mówią natomiast o ergonomii, wearability (komforcie codziennego noszenia), durability (trwałości), snag resistance (odporności na zahaczenia), wysokości profilu czy możliwościach ochrony samego kamienia. Co ciekawe, w jubilerstwie estetyka jest tak naprawdę sprawą drugorzędową! Najpierw projektuje się jak biżuteria będzie przenosiła siły, gdzie będzie się ścierała, czy będzie zahaczać, czy klient_ będzie ją nosił każdego dnia... Czyli najpierw proza życia codziennego, dopiero potem wygląd.

Weźmy prong setting. Dlaczego taka metoda w ogóle powstała? Nie dlatego, że jest najładniejsza. Ale dlatego, że odsłania kamień, wpuszcza więcej światła, daje maksymalny blask. Jednocześnie jubiler_ od samego początku wie, jaką płaci za to cenę: łapki się zużywają, mogą zahaczać, wymagają okresowej kontroli i są bardziej narażone na uszkodzenia.

Bezel to natomiast klasyczny przykład kompromisu. Jubiler_ wie, że „odda trochę światła” i efektu wow, ale zyska większą ochronę kamienia i trwałość, mniejsze ryzyko zahaczenia i komfort codziennego noszenia. To dlatego bezel będzie najprawdopodobniej najlepszą opcją dla osób pracujących fizycznie lub zwyczajnie lubiących wygodę.

A jak „myśli” jubiler_?  Tego pewnie nigdy się nie dowiemy, ale możemy spróbować przeanalizować tok rozumowania osoby, która już ma pewne pojęcie o tym, co robi.

• Wysokość galerii: Za wysoka? Pierścionek będzie bardziej haczył.

• Grubość łapek: Za cienkie? Kamień wypadnie.

• Promienie przejść: Za ostre? Łatwiej zaczepi materiał.

• Położenie środka ciężkości: Za wysoko? Większy moment przy uderzeniu.

• Ilość materiału: Za mało? Konstrukcja będzie słaba. Za dużo? Będzie ciężka i toporna.

To jest właśnie projektowanie biomechaniczne i kompromisy konstrukcyjne. Jubiler_ rzadko mówi „ładne”. Częściej stwierdza „dobrze się nosi”. Albo i nie. A to już tzw. wearability. Czyli jedno słowo na wszystkie te nasze problemy: czy biżuteria zahacza o sweter, czy drapie skórę, czy niszczy rękawiczki, czy przeszkadza przy pracy, czy łatwo utrzymać ją w czystości...? Brzmi znajomo, prawda? Złe wieści natomiast są takie, że branża jubilerska wie już coś, do czego myśmy jeszcze chyba nie zdążyli dojrzeć. Mianowice: nie istnieje idealne osadzenie kamienia. Każdy typ montażu jest jakimś rodzajem kompromisu między kilkoma cechami.

Exposure vs protection. To podstawowa zasada jubilerstwa. Im bardziej odsłonięty kamień, tym więcej światła, mocniejszy błysk i bardziej spektakularny efekt. Ale! Jednocześnie kamień traci ochronę, zwiększa się podatność na uderzenia i ryzyko uszkodzenia ozdoby. Dlatego np. w modelu prong uzyskuje się maksymaną ekspozycję, a w bezelu - lepszą ochronę. Jubilerzy projektują także... tolerancje. Bo wiedzą, że nawet skromne 0,05 mm może zmienić trwałość, wygląd i naprężenie produktu. A w piercingu nikt jeszcze tego nawet nie zbadał.

QUO VADIS?

Już teraz warto pomyśleć, jak bardzo zmieniłaby się nasza branża, gdyby zamiast określeń typu „ładna”, „ozdobna”, „dobra” czy „zła” zaczęto używać mierzalnych, rzetelnych wartości. Wpływ na ostateczną kondycję świeżego przekłucia ma przecież zdecydowanie więcej czynników, niż tylko suche „dekoracyjne kolce są beee”. No do końca jednak nie są, ale cała sztuka polega na tym, żeby umieć określić, jaka biżuteria i do czego sprawdzi się lepiej. Jeśli zatem w swojej praktyce uwzględnisz JEDYNIE:

• wysokość profilu,

• promień przejścia,

• liczbę nieciągłości,

• liczbę podcięć,

• głębokość szczelin,

• powierzchnię kontaktu,

• ekspozycję kamienia,

• ochronę kamienia,

• potencjalne punkty zaczepienia,

• przewidywany moment obrotowy przy zahaczeniu,

to helix Twojego Klienta jest całkowicie bezpieczny, nawet z górą świecidełek ! :)

Masz inne zdanie?

Uważasz, że przeczytał_ś właśnie najbardziej odklejone Sci-Fi swojego życia? A może masz zupełnie inne doświadczenia? Myślisz, że trzeba coś tu dodać? Czegoś zabrakło, masz lepszy pomysł?

Pisz!

Uwielbiam konstruktywną dyskusję i Otwarte Umysły! Może wspólnie ogarniemy coś jeszcze lepszego?

Paula Peszka, Paoli

kontakt: paula.lapeszka@gmail.com